દ્રવ્યમાન-ઊર્જા સમતુલ્યતાના સંદર્ભમાં આઈન્સ્ટાઈનનો વિશિષ્ટ સાપેક્ષતાવાદનો સિદ્ધાંત લખો અને સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આઈન્સ્ટાઈનના વિશિષ્ટ સાપેક્ષતાવાદના સિદ્ધાંત મુજબ,દ્રવ્યમાનને ઊર્જાનું એક સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે.
આ સિદ્ધાંત પહેલાં એવી ધારણા હતી કે કોઈપણ ભૌતિક પ્રક્રિયામાં દ્રવ્યમાન અને ઊર્જાનું અલગ-અલગ સંરક્ષણ થાય છે.
આઈન્સ્ટાઈને દર્શાવ્યું કે દ્રવ્યમાન એ ઊર્જાનું જ એક સ્વરૂપ છે અને તેને ગતિઊર્જા જેવા અન્ય સ્વરૂપોમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે અને તેનાથી ઉલટું પણ શક્ય છે.
આ દ્રવ્યમાન-ઊર્જા સમતુલ્યતા $E = mc^2$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દ્રવ્યમાન છે અને $c$ એ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ છે,જેનું મૂલ્ય આશરે $3 \times 10^8 \ m/s$ છે.
આ સંબંધની પ્રાયોગિક ચકાસણી ન્યુક્લિયોન્સ,ન્યુક્લિયસ,ઈલેક્ટ્રોન અને અન્ય અપરમાણ્વીય કણો સાથેની ન્યુક્લિયર પ્રતિક્રિયાઓના અભ્યાસ દ્વારા કરવામાં આવી છે.
આવી પ્રતિક્રિયાઓમાં,ઊર્જા સંરક્ષણનો નિયમ જણાવે છે કે દ્રવ્યમાન-ઊર્જા રૂપાંતરણને ધ્યાનમાં લેતા,કુલ પ્રારંભિક ઊર્જા અને કુલ અંતિમ ઊર્જા સમાન હોવી જોઈએ.
આ ખ્યાલ ન્યુક્લિયર બંધન ઊર્જા,ન્યુક્લિયર દ્રવ્યમાન અને ન્યુક્લિયસ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓને સમજવા માટે પાયારૂપ છે.

Explore More

Similar Questions

પરમાણુના ન્યુક્લિયસમાં સરેરાશ ન્યુક્લિયોનદીઠ બંધન-ઊર્જા આશરે ........ હોય છે.

જો $M_0$ એ સમસ્થાનિક ${ }_{5}^{12} B$ નું દળ હોય,$M_p$ અને $M_n$ અનુક્રમે પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનનું દળ હોય,તો આ સમસ્થાનિકની ન્યુક્લિયર બંધન ઉર્જા કેટલી થાય?

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A) :$ $30$ અને $170$ ની વચ્ચે દળ ક્રમાંક ધરાવતા ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા પરમાણુ ક્રમાંક $A$ થી વ્યવહારિક રીતે સ્વતંત્ર જોવા મળે છે.
કારણ $(R) :$ ન્યુક્લિયર બળ લાંબા અંતરનું બળ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો $:$

$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળાકાર ન્યુક્લિયસમાં સમાન રીતે વિતરિત $Z$ પ્રોટોનની સ્થિત-વિદ્યુત ઉર્જા $E = \frac{3}{5} \frac{Z(Z-1) e^2}{4 \pi \varepsilon_0 R}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. ન્યુટ્રોન,${ }_1^1 H$,${ }_7^{15} N$ અને ${ }_8^{15} O$ ના માપેલા દળ અનુક્રમે $1.008665 \ u$,$1.007825 \ u$,$15.000109 \ u$ અને $15.003065 \ u$ છે. જો ${ }_7^{15} N$ અને ${ }_8^{15} O$ બંને ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યા સમાન હોય,$1 \ u = 931.5 \ MeV/c^2$ અને $e^2 / (4 \pi \varepsilon_0) = 1.44 \ MeV \ fm$ હોય,તો બંને ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યા શોધો. (ધારો કે બંધન ઉર્જાનો તફાવત માત્ર સ્થિત-વિદ્યુત ઉર્જાને કારણે છે). ($fm$ માં)

ઑક્સિજનના સમસ્થાનિક $_8O^{17}$ નું દળ $M_0$ છે. જો $M_p$ અને $M_n$ એ અનુક્રમે પ્રોટોન અને ન્યૂટ્રૉનનું દળ હોય,તો આ સમસ્થાનિકની ન્યુક્લિયર બંધન-ઊર્જા ...... છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo